Hava değişimi nedir?

Soğuk odadaki havanın dış havayla yer değiştirmesi; kapı açılışlarıyla istemeden olanı ısı ve nem yüküdür, meyve–sebze depolarında karbondioksit ve etileni atmak için bilinçli yapılanı ise havalandırmadır.

Konu

  • Temel kavramlar
  • Diğer adlarıhava sızıntısı, infiltrasyon, taze hava değişimi, air change
← Tüm terimler

Kapı her açıldığında odanın soğuk havasının bir bölümü dışarı akar, yerine sıcak ve nemli hava girer. Bu hava hem soğutulmak (duyulur ısı) hem de nemi yoğuşturulup dondurulmak (gizli ısı) zorundadır. 30 °C ve %50 nemdeki dış havanın her metreküpü 0 °C’lik odaya yaklaşık 70 kJ, −20 °C’lik odaya 110 kJ’ün üstünde ısı getirir; ayrıca metreküp başına 10 gramı aşan su bırakır. Bu su evaporatörde kar olur; sık açılan kapı, sık defrost demektir.

Ön hesaplarda hava değişimi, odanın hacmine bağlı "günlük hava değişim sayısı" ile kestirilir. Küçük odada kapının hacme oranı büyük olduğundan sayı yüksektir: normal kullanımda 30 m³ odada günde yaklaşık 17, 100 m³ odada 9, 500 m³ odada 4, 1.000 m³ odada 2,5–3 değişim alınır; yoğun kullanımda bu değerler iki katına çıkarılır, donmuş odalarda biraz düşürülür. Büyük dağıtım depolarında hesap, kapı ölçüsü, açık kalma süresi ve iç–dış hava yoğunluk farkı üzerinden yapılır.

Bu yük çoğu depoda sanıldığından büyüktür: yoğun trafikli bir kapıda toplam soğutma yükünün dörtte biri ile üçte biri arasında olabilir. Azaltmanın yolları bellidir: şerit perde, hava perdesi, hızlı kapı, otomatik kapanma, kapı açık alarmı ve donmuş odaların önüne 0/+5 °C’lik ön oda. İki kapının karşılıklı açık kalması en kötü durumdur; hava akımı odanın içinden geçer. Ön odanın nemi düşük tutulursa donmuş odaya giren su da azalır, evaporatör daha geç karlanır.

İkinci anlam bilinçli havalandırmadır. Meyve ve sebze solunumla karbondioksit, olgunlaşırken etilen üretir; kapalı odada karbondioksit %0,5–1’i geçmemelidir. Uzun süre açılmayan odalara zaman ayarlı fan ve damperle günde birkaç hacim taze hava verilir; olgunlaştırma odalarında etilen sonrası havalandırma programın parçasıdır. Taze hava, dış hava soğukken (gece) alınırsa yükü küçülür; büyük tesislerde ısı geri kazanımlı havalandırma kullanılır. Soğutma yükü hesaplayıcısı kapı kullanım yoğunluğunu girdi olarak alır ve hava sızıntısı yükünü ayrı kalem olarak gösterir.