Buz bankı nədir?

Su ilə dolu çənin içindəki soyutma borularının üzərində buz toplayıb, lazım olduqda bu buzu əridərək 0–1 °C-də buzlu su verən istilik akkumulyasiyası sistemi; kiçik soyutma qrupu ilə böyük anlıq yükləri qarşılayır.

Mövzu

  • Sistemlər
  • Digər adlarıbuzlu su çəni, buz akkumulyatoru, ice bank, ice storage
← Bütün terminlər

Süd gündə iki dəfə və qısa müddətdə gəlir; 35 °C-dən 4 °C-yə sürətlə soyudulmalıdır. Bu anlıq yükü birbaşa qarşılayacaq soyutma qrupu çox böyük olar və günün qalan hissəsində boş durar. Buz bankında kiçik qrup saatlarla işləyərək çəndəki boruların üzərində buz toplayır; yük gəldikdə çənin suyu lövhəli istilik mübadiləcisinə nasosla vurulur, ilıq qayıdan su buzu əridir və yenidən 0–1 °C-yə enir.

Buzun gücü ərimə istiliyindədir: 1 kq buz əriyərkən 334 kJ, yəni 93 Wh istilik çəkir; 1 ton buz təqribən 93 kWh soyutma deməkdir. Eyni enerjini suda 5 K temperatur fərqi ilə saxlamaq üçün 16 ton su lazımdır. Nümunə: 10.000 litr südü 35 °C-dən 4 °C-yə soyutmaq təqribən 350 kWh istəyir; bu yük 4 ton civarında buzla, ilkin soyutmada şəbəkə və ya quyu suyu işlədilsə bunun yarısından azı ilə qarşılanır.

Boruların üzərindəki buzun qalınlığı adətən 25–40 mm ilə məhdudlaşdırılır; qalınlaşdıqca buz izolyator kimi davranır, buxarlanma temperaturu düşür və səmərə azalır. Buz qalınlığı sensoru kompressoru dayandırır. Buxarlanma temperaturu −5 ilə −10 °C arasındadır. Çənin dibindən üfürülən hava və ya qarışdırıcı suyu hərəkətə gətirərək buzun bərabər və sürətli əriməsini təmin edir; durğun suda çıxış temperaturu yüksəlir. Borular arasındakı boşluq buz tam qalınlığına çatdıqda belə suyun dövr edə biləcəyi qədər geniş saxlanır.

Süd müəssisələrindən başqa, çörəkxanalarda xəmir suyu, quş kəsimxanalarında batırma ilə soyutma, içki istehsalı və meyvə–tərəvəzin buzlu su ilə ilkin soyudulması əsas istifadə sahələridir. Gecə tarifində buz toplamaq elektrik xərcini azaldır və qoşulma gücünü kiçildir. Diqqət ediləcək məqamlar: buzun borular arasında körpü yaradıb çəni bloklamaması, suyun təmiz saxlanması və çənin yaxşı izolyasiya edilməsidir. Qrupun gücü buzun neçə saata toplanacağına görə seçilir. İzolyasiyasız çəndə buzun bir hissəsi boşuna əriyir.