Kontaktör nedir?

Küçük bir kumanda akımıyla bobini çekip ana kontaklarını kapatarak kompresör, fan ya da rezistans gibi büyük güçlü yükleri devreye alan ve devreden çıkaran elektromanyetik şalter.

Konu

  • Bileşenler
  • Diğer adlarıgüç kontaktörü, motor kontaktörü, contactor
← Tüm terimler

Termostat, presostat ya da kontrol cihazının çıkışı yalnızca birkaç amper taşıyabilir; kompresör ise onlarca amper çeker. Kontaktör bu ikisinin arasındaki köprüdür. Bobinine kumanda gerilimi (çoğunlukla 230 V ya da 24 V) gelince elektromıknatıs hareketli göbeği çeker, üç ana kontak birden kapanır ve motor enerjilenir. Gerilim kesilince yay kontakları açar. Yardımcı kontaklar ise kilitleme ve sinyal için kullanılır. Tek fazlı küçük kompresörlerde aynı işi röle görür.

Seçimde iki değer belirleyicidir: yükün türü ve akımı. Motorlar için AC-3, rezistanslar için AC-1 kullanım sınıfındaki anma akımına bakılır; aynı kontaktör AC-1’de daha yüksek akım taşır. Kompresör kontaktörü, kompresörün en yüksek çalışma akımının biraz üzerinde seçilir; kalkış akımı bunun 5–8 katıdır ve AC-3 sınıfı bu kalkışı zaten hesaba katar. Bobin gerilimi kumanda devresiyle aynı olmalıdır. Sık kalkış yapan uygulamalarda bir boy büyük seçmek ömrü uzatır.

Kontaklar her açıp kapamada küçük bir ark yapar ve aşınır. Elektriksel ömür tam yükte birkaç yüz bin ile bir milyon açma kapama dolayındadır; saatte altıdan fazla kalkış yapan kısa devre çalışan bir kompresörde bu ömür birkaç yılda tükenir. Aşınmış kontaklar ısınır, bir faz temas etmez ve motor iki faza kalır ya da kontaklar yapışır ve yük bir daha kapanmaz. İki durum da kompresör için tehlikelidir.

Yapışan kontaktör, defrost rezistansında yangın, kompresörde ise presostat açsa bile durmama riski demektir; bu yüzden rezistans devrelerine bağımsız emniyet termostatı konur. Bakımda kontakların rengi, vınlama sesi ve klemenslerin sıkılığı denetlenir; gevşek klemens kararır ve yanar. Düşük gerilimde bobin göbeği tam çekemez, titrer ve kontakları kısa sürede bitirir. Kontaklar zımparalanmaz; aşınmış kontaktör değiştirilir. Değişimde aynı sınıf, akım ve bobin geriliminde kontaktör kullanılır; yardımcı kontak düzeni de korunur.