Islak bir yüzeyden su buharlaşırken yüzeyi soğutur; terli tende rüzgârın serin gelmesi bundandır. Termometrenin haznesi ıslak bir fitille sarılıp üzerinden hava geçirilirse gösterdiği değer, havanın kuruluğuna bağlı olarak düşer ve bir noktada durur: bu yaş termometre sıcaklığıdır. Hava tam doymuşsa (%100 nem) buharlaşma olmaz, yaş ve kuru termometre aynı değeri gösterir. Hava ne kadar kuruysa fark o kadar büyür: 35 °C ve %30 nemde yaş termometre yaklaşık 21–22 °C, 35 °C ve %60 nemde 28 °C’dir.
Soğutmada önemi, suyla çalışan bütün ısı atma cihazlarının sınırını belirlemesidir. Hava soğutmalı kondenser kuru termometre sıcaklığıyla çalışır: 35 °C havada yoğuşma 45–50 °C olur. Evaporatif kondenser ve soğutma kulesi ise yaş termometre sıcaklığına yaklaşır: yaş termometre 22 °C iken evaporatif kondenserde yoğuşma 32–35 °C’ye iner, soğutma kulesi suyu 25–27 °C’ye soğutur. Aradaki 12–15 K’lik yoğuşma farkı, kompresör tüketiminde kabaca %25–35 tasarruf demektir.
İklim seçimi buna göre yapılır. Konya ve İç Anadolu gibi yazı sıcak ama kuru bölgelerde tasarım yaş termometre sıcaklığı 20–22 °C dolayındadır ve evaporatif ya da adyabatik soğutma çok verimlidir. Nemli kıyı şehirlerinde yaş termometre 25–27 °C’ye çıkar, kazanç daralır ama yine de hava soğutmalıya göre üstündür. Projede yerel meteoroloji verisinden alınan tasarım değeri kullanılır; yalnız kuru termometre sıcaklığına bakarak evaporatif cihaz seçmek, nemli günlerde yüksek basınç arızasına yol açar.
Ölçüm için klasik araç, biri kuru biri ıslak fitilli iki termometresi olan psikrometredir; fitil saf suyla ıslatılır ve üzerinden saniyede en az 2–3 metre hızla hava geçirilir (elde çevrilen ya da fanlı tip). İki okumadan bağıl nem tablo ya da psikrometrik diyagramla bulunur. Soğuk odada sıfırın altında fitil donar ve okuma yanıltıcı olur; orada elektronik nem sensörü kullanılır. Yaş termometre sıcaklığı çiy noktasıyla karıştırılmamalıdır: doymamış havada çiy noktası her zaman daha düşüktür.