Kapasite kontrolü nedir?

Soğutma sisteminin verdiği kapasitenin, o andaki ısı yüküne uydurulması; dur-kalk, kademeli kompresör, silindir boşaltma, dijital scroll ya da inverterle yapılır ve verimi, sıcaklık kararlılığını, kompresör ömrünü belirler.

Konu

  • İşletme ve ölçüm
  • Diğer adlarıkapasite ayarı, capacity control, kısmi yük kontrolü, kademeli çalışma
← Tüm terimler

Soğutma sistemi yılın en sıcak günü ve en ağır yükleme için boyutlandırılır; yılın geri kalanında ihtiyaç bunun çok altındadır. Gece, kışın ve kapıların kapalı olduğu saatlerde yük, tasarım değerinin %30–50’sine iner. Kapasite kontrolü, sistemin bu değişen yükü nasıl karşıladığıdır. En basit yöntem dur-kalktır: kompresör tam güçte çalışır, oda soğuyunca durur. Küçük odalarda yeterlidir; büyük sistemlerde sık kalkışa ve sıcaklık dalgalanmasına yol açar.

Kademeli yöntemler şunlardır. Çok kompresörlü merkezi sistemlerde kompresörler sırayla devreye girer; dört eşit kompresör %25’lik adımlar verir. Yarı hermetik pistonlu kompresörlerde silindir boşaltma, silindirlerin bir bölümünü devre dışı bırakır (%100, 66, 33 gibi). Vidalı kompresörlerde sürgü valf kapasiteyi yaklaşık %25 ile %100 arasında ayarlar. Dijital scroll ise spiralleri saniyeler içinde ayırıp birleştirerek %10–100 arasında, kademesize yakın bir ayar sağlar. Her yöntemin en düşük kademesi yağ dönüşü için ayrıca kontrol edilir.

İnverter (frekans sürücü) motorun devrini değiştirir; kompresör modeline göre 25–30 Hz ile 60–75 Hz arasında, kademesiz ayar sağlar. Kısmi yükte emiş basıncı yükselip basma basıncı düştüğü için verim artar; yıllık tüketimde %15–30 tasarruf olağandır. Sıcak gaz baypası ise kapasiteyi, basma gazını emişe geri vererek düşürür: sıcaklığı sabit tutar ama enerji harcamaya devam eder, yalnızca hassas proseslerde son çare olarak düşünülmelidir.

Kapasite düşürüldüğünde sistemin geri kalanı da buna uymalıdır. Gaz hızı azaldığı için yağ dönüşü zorlaşır; emiş kolonları en düşük kademeye göre boyutlandırılır. Termostatik genleşme valfi çok düşük yükte kararsızlaşabilir; elektronik genleşme valfi geniş aralıkta daha iyi çalışır. Kondenser fanları da kademeli ya da devir kontrollü olmalıdır. Doğru başlangıç noktası yükü bilmektir; soğutma yükü hesaplayıcısı tasarım yükünü verir, kısmi yük oranını işletme düzeni belirler.