Zemin ısıtması (don kabarması önleme) nedir?

Donmuş muhafaza ve şok odalarının altındaki toprağın donup zemini kaldırmasını önlemek için yalıtımın altına yerleştirilen ısıtma kablosu, ılık glikol borusu ya da havalandırma kanalı düzeni; zemin altını +5/+10 °C’de tutar.

Konu

  • Soğuk oda
  • Diğer adlarızemin altı ısıtma, don kabarması, frost heave, underfloor heating
← Tüm terimler

Yalıtım ısı akışını durdurmaz, yavaşlatır. −20 °C’lik bir odanın altındaki toprak zamanla soğur; 0 °C sınırı aylar ya da birkaç yıl sonra toprağa ulaşır. Topraktaki su donarken alttan yeni su çeker ve mercek biçiminde buz katmanları büyür. Bu buz zemini santimetrelerce, kötü örneklerde 20–30 cm yukarı iter: beton çatlar, raflar eğilir, kapı kapanmaz, kolonlar kalkar. Olaya don kabarması denir. Onarımı deponun boşaltılmasını ve zeminin sökülmesini gerektirdiğinden, önlem inşaat sırasında alınır.

Üç yaygın yöntem vardır. Elektrikli ısıtma: yalıtımın altındaki betona, koruyucu boru içinde ısıtma kabloları döşenir; kurulu güç tipik olarak 10–20 W/m²’dir ve küçük ile orta odalar için en basit çözümdür. Glikollü sistem: zemin altına gömülü plastik borulardan 10–20 °C glikol–su karışımı dolaştırılır; ısı, soğutma sisteminin kondenser tarafından geri kazanıldığı için işletmesi neredeyse bedavadır ve büyük depoların standardıdır. Havalandırma: zemin altına 100–150 mm çaplı borular döşenir, içlerinden dış hava doğal ya da fanlı olarak geçirilir.

Kontrol basittir: zemin altına gömülü sensörler sıcaklığı +5 ile +10 °C arasında tutacak biçimde ısıtmayı açıp kapatır. Daha sıcak tutmak gereksizdir, çünkü verilen ısının bir bölümü yalıtımdan geçerek odaya yük olur. Sensörler ve kablolar sonradan değiştirilebilsin diye boru içinden geçirilir ve yedekli döşenir; beton dökülmeden önce her devrenin direnci ve yalıtımı ölçülüp kayda alınır. Arıza alarmı şarttır: ısıtmanın durduğu aylarca fark edilmeyebilir, fark edildiğinde toprak donmuş olur.

Ne zaman gerekir? Zemini toprağa oturan ve sürekli sıfırın altında çalışan her odada: donmuş muhafaza, şok odası, dondurma deposu. Ara katta, bodrum üstünde ya da altı açık çelik platformda duran odalarda toprak teması olmadığından gerekmez; birkaç metrekarelik küçük odalar çoğunlukla altı havalandırılan kızaklar üstüne kurulur. Yeraltı suyu yüksek ve ince taneli (killi, siltli) zeminlerde risk en büyüktür. Zemin ısıtmasının odaya getirdiği küçük ek ısı, soğutma yükü hesabında zemin iletim kalemine dâhil edilir.